Thưa thầy, trong thời đại "ai cũng có thể là nhiếp ảnh gia" với một chiếc smartphone, thì một sinh viên Nhiếp ảnh Nghệ thuật tại nhà S cần có thêm "tần số" nào để không bị hòa lẫn vào đám đông?

Thực tế là để trở thành một sinh viên nhiếp ảnh đặc biệt là nhiếp ảnh nghệ thuật thì việc cần tránh nhất là quá phụ thuộc vào thiết bị, như người ta thường hay nói đùa là “máy ảnh gia” vì vậy yếu tố “tần số’ cần có đó chính là góc nhìn độc bản, kể nên câu chuyện từ những sự vật hiện tượng bình thường trong cuộc sống mà số đông thường hay bỏ qua. Góc nhìn và tư duy tiếp cận hình ảnh độc đáo mới tạo ra những cá tính nghệ thuật đủ mạnh và khi đó thì những smartphone hay máy cơ triệu đô không phải là thứ tạo nên giá trị của bạn mà chỉ là công cụ để bạn kể lên câu chuyện mang vibe của bản thân. Cùng với đó, hiểu biết lịch sử, văn hóa, xã hội cũng như sự kiên nhẫn và kỷ luật với nghề là một phần không thể thiếu trong “tần số” cuả sinh viên nhiếp ảnh. Những “tần số” này các bạn sẽ được trang bị dần thông qua các học phần từ lý thuyết đến thực hành thực tế, chương trình Nhiếp ảnh nghệ thuật sẽ rèn luyện cho bạn cách tư duy hình ảnh khác biệt. Đó chính là lộ trình để các bạn không chỉ giỏi nghề mà còn 'Kiến tạo niềm tin – Định hình bản sắc' trên con đường nghệ thuật của chính mình.

ThS Nguyễn Thế Sơn, giám tuyển, trưởng ngành Nhiếp ảnh nghệ thuật của Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội

Nhiều người vẫn nghĩ nhiếp ảnh là việc bắt trọn khoảnh khắc đẹp, nhưng tại CTĐT này, tính "liên ngành" (kết hợp giữa hội họa, lịch sử, văn hóa hay công nghệ) được cá tính hóa như thế nào trong chân dung người học mà thầy mong đợi?

Trong suy nghĩ của nhiều người, Nhiếp ảnh thường được hiểu là nghệ thuật của khoảnh khắc, nhưng với xu thế phát triển hiện nay, tư duy này chỉ còn đúng với một số thể loại như nhiếp ảnh báo chí hay thể thao… Còn CTĐT Nhiếp ảnh nghệ thuật của nhà S lại được kỳ vọng nhiều hơn thế, là nơi mà yếu tố liên ngành khi kết hợp với các lĩnh vực khác được đề cao hơn. Tại đây, nhiếp ảnh được định nghĩa là một ngôn ngữ thị giác và là chất liệu biểu đạt. Thay vì chỉ săn tìm khoảnh khắc, bạn sẽ học cách dùng ống kính để kể một câu chuyện có chiều sâu. Tính liên ngành chính là vũ khí bí mật để bạn cá tính hóa bản sắc nghệ thuật của mình. Sự kết hợp của Lịch sử - Văn hóa mang lại 1 bức ảnh không chỉ có khoảnh khắc mà là khoảnh khắc mang theo linh hồn và thông điệp của thời gian. Hay góc nhìn của Hội họa-Công nghệ giúp bức ảnh của bạn vượt ra khỏi khung hình truyền thống, trở thành tác phẩm đa vũ trụ đầy sáng tạo. Lúc này, nhiếp ảnh như là một chất liệu biểu đạt trong một quá trình tư duy về nghệ thuật thị giác, khi những yếu tố như lịch sử, văn hoá hay công nghệ trở thành những yếu tố quan trọng để làm nên sự khác biệt, nhiếp ảnh của chúng ta không chỉ còn là bấm máy mà là kể chuyện bằng tâm hồn. Và các bạn sẽ không chỉ là những “máy ảnh gia”  rập khuôn, mà là những người kể chuyện bằng hình ảnh, biết cách hòa trộn kiến thức đa lĩnh vực để tạo nên cái chất riêng.

Nếu phác họa chân dung một sinh viên có khả năng "đi đường dài" và thành công với chương trình Nhiếp ảnh của trường, thầy sẽ ưu tiên tố chất nào: Một tâm hồn nghệ sĩ mộng mơ hay một cái đầu tỉnh táo với tư duy thị trường và công nghệ?

Sinh viên khóa 2024 (khóa I) tác nghiệp trong khuôn khổ Photo Hanoi’25

(Triển lãm nhiếp ảnh quốc tế tại Hà Nội từ 01 – 30/11/2025)

Một người học có khả năng đi đường dài và thành công trong chương trình này thì cần cân bằng cả hai yếu tố cảm xúc và kỷ luật trong học tập cũng như trong quá trình làm việc sau này, hay nói cách khác, thầy kỳ vọng các bạn sẽ là “những kẻ mộng mơ có kỷ luật”. Chương trình Nhiếp ảnh nghệ thuật tìm kiếm những gương mặt biết cân bằng giữa vibe nghệ sĩ và tư duy thực chiến. Bởi cảm xúc sẽ là điểm khởi nguồn cho những vấn đề mình quan tâm, giúp bạn tìm thấy những chủ đề sâu sắc, những góc nhìn khiến trái tim mình rung động trước khi muốn chạm tới cảm xúc của người xem. Tuy nhiên, để biến những điều đó trở nên sâu sắc hơn thì lại đòi hỏi một cái đầu lạnh, bằng kỷ luật và tư duy sản phẩm để thực hiện nó một cách chuyên nghiệp, tức là biết đóng gói những kết quả nghiên cứu, sáng tác của mình thành những “sản phẩm” hoàn thiện có giá trị và đủ sức thuyết phục thị trường.

Theo thầy, sai lầm hay sự "ngây thơ" đáng yêu nào của sinh viên mới vào nghề mà thầy sẵn sàng đón nhận, và đâu là rào cản tư duy mà các em cần phá bỏ ngay khi bước chân vào xưởng thực hành của nhà S?

“Em không biết chụp ảnh”, “em chưa có máy ảnh xịn”, thậm chí “Máy em cùi bắp quá, chắc không làm nghệ thuật được đâu thầy” … là những suy nghĩ thường gặp của sinh viên mới vào học, và điều đó với thầy là sự đáng yêu mà thầy cô sẵn sàng đón nhận. Thực tế tại đây, các bạn học sẽ được học nhiều về tư duy thị giác, lịch sử nghệ thuật … để hiểu được rằng, đôi khi chẳng cần đến máy ảnh xịn, bạn vẫn có thể tạo ra những tác phẩm 'đỉnh chóp'. Tư duy kể chuyện bằng hình ảnh mới là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mà chúng ta sẽ cùng nhau rèn luyện. Hãy bỏ tư duy “nhiếp ảnh là khoảnh khắc” và “thiết bị quyết định toàn bộ giá trị tác phẩm” bởi ở nhà S, nhiếp ảnh là sự sắp đặt, là ý đồ và là quá trình tư duy nghệ thuật nghiêm túc, trong khi đó thiết bị chỉ là công cụ, còn 'vibe' nghệ thuật và giá trị tác phẩm là do cái đầu của bạn quyết định. Chỉ cần các em dám phá bỏ những rào cản cũ kỹ đó, nhà S sẽ giúp các em unlock năng lực và tự tin định hình bản sắc riêng mình!

Là những giảng viên trực tiếp lăn lộn với các dự án nhiếp ảnh thực tế, các thầy mang "hơi thở của đường phố, của triển lãm, của dự án thương mại" vào giảng đường như thế nào để sinh viên không cảm thấy sự xa rời giữa bài học và đời sống?

Ở nhà S, Nhiếp ảnh không phải là ngồi học lý thuyết trong bốn bức tường, các bài giảng về nhiếp ảnh đa phần là chia sẻ những kinh nghiệm thực tế. Các bạn sinh viên sẽ được gắn kết với những dự án thông qua việc đi xem triển lãm, đi thăm xưởng nghệ sỹ và các gallery, các thầy sẽ biến đường phố thành giảng đường, mang sinh viên đi thực hành ngay trong các dự án nghệ thuật thực tế, hay tham gia cùng thầy trong những công việc nhiếp ảnh thương mại cụ thể. Nhà S là nơi xóa nhòa khoảng cách giữa sách vở và đời thực: Giảng đường có thể là bất cứ đâu, lớp học có thể là con hẻm nhỏ, góc phố đang lên đèn hay xưởng nghệ thuật của các nghệ sĩ gạo cội. Thầy cô biến đường phố thành 'lab' thực hành, nơi các bạn được xách máy lên và cọ xát ngay lập tức; Học thực tế từ các Gallery, xưởng nghệ sĩ hoặc triển lãm lớn để các em hiểu thế nào là tác phẩm trưng bày chuyên nghiệp; Các bạn có cơ hội tham gia trực tiếp vào những dự án nghệ thuật hoặc các job nhiếp ảnh thương mại mà các thầy đang thực hiện. Từ cách set-up ánh sáng đến cách làm việc với khách hàng, tất cả đều là bài học người thật việc thật.

Trong giáo trình của mình, thầy có "khoảng trống" nào dành cho sự nổi loạn hay thử nghiệm của người học không? Thầy kỳ vọng gì về những "đột phá" ngoài kịch bản mà sinh viên có thể tạo ra

Chương trình này được thiết kế giống như những thưc đơn mở để các bạn tự do 'order' phong cách của chính mình. Lộ trình nâng tầm bản thân của các bạn cực kỳ rõ ràng tại nhà S khi mà 2 năm đầu tiên là lúc các em cùng nhau trải nghiệm những nguyên liệu gốc, nắm vững các kỹ thuật và lý thuyết nền tảng. Phải có gốc chắc thì mới 'quậy' mà không sợ ngã được, đúng không nào? Và 2 năm tiếp theo chính là khoảng thời gian để các em “bật chế độ bay lên” là không gian dành cho sự “nổi loạn”! Qua các học phần như Dự án nghệ thuật tích hợp hay Dự án nhiếp ảnh cá nhân, các bạn sẽ được toàn quyền thử nghiệm, ứng biến liên ngành và biểu đạt cá tính một cách 'out of the box' nhất. Thầy không kỳ vọng các bạn làm đúng kịch bản, mà kỳ vọng các bạn biết dùng những nguyên liệu đã được cung cấp để làm nên những tác phẩm độc bản, những đột phá nằm ngoài giáo án, đó chính là cách bạn tạo nên bản sắc cá nhân riêng biệt, không hòa lẫn với bất kỳ ai. Tại nhà S, Nhiếp ảnh nghệ thuật không chỉ dạy chụp ảnh, tụi mình cùng nhau 'Kiến tạo niềm tin - Định hình bản sắc'!"

Nhiếp ảnh nghệ thuật đôi khi là một hành trình cô đơn. Thầy sẽ nói gì với những thí sinh đang có đam mê nhưng còn ngần ngại về cơ hội nghề nghiệp hay sự thấu hiểu từ xã hội đối với ngành học này?

Xã hội phát triển, nhiếp ảnh nghệ thuật vẫn là một nhiều tiềm năng phát triển, nếu muốn trở thành một nghệ sỹ nhiếp ảnh độc lập thì việc có một con đường thực hành riêng là tất yếu. Với Nhiếp ảnh nghệ thuật, đừng sợ cô đơn, hãy biết sợ mình không đủ chất. Nhiếp ảnh là một vùng đất hứa đầy tiềm năng, một lĩnh vực có tính ứng dụng cao khi các sản phẩm thương mại hay truyền thông luôn luôn cần hình ảnh đặc biệt là những hình ảnh có chất lượng mang tính nghệ thuật cao đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Một nghệ sĩ độc lập - Con đường thực hành riêng, chính là điều giúp em không bị hòa lẫn và tạo ra giá trị khác biệt trên thị trường; Phù thủy hình ảnh của các job thương mại: Các nhãn hàng, dự án truyền thông hiện nay đều săn đón những nhiếp ảnh gia có gu, có chất nghệ thuật cao để nâng tầm thương hiệu; Ngoài ra, nhiếp ảnh sẽ dần trở thành một môn học phổ cập trong giáo trình hệ phổ thông nên giáo viên nghệ thuật là một cơ hội nghề nghiệp lớn; Và cuối cùng, các thiết chế nghệ thuật chuyên nghiệp đang on trend như: gallery, biennale, festival.. đang được hình thành nhanh chóng cũng chính là những đấu trường xịn sò để bạn thoải mái flex cá tính và kết nối với cộng đồng nghệ thuật toàn cầu.

Vậy nên, thay vì ngần ngại vì sự thiếu thấu hiểu của đám đông, hãy tập trung vào việc mài sắc tư duy của mình. Tại nhà S, thầy và các đồng nghiệp sẽ cùng bạn biến đam mê thành một sự nghiệp bền vững trong hành trình nghệ thuật của mình.

Một thông điệp ngắn gọn thầy dành cho các "đồng nghiệp tương lai" đang chuẩn bị nộp hồ sơ vào nhà S: "Nếu bạn muốn..., hãy đến với chúng tôi"?

Nếu bạn muốn biến những khoảnh khắc qua ống kính thành những góc nhìn độc bản từ những điều bình thường nhất, hãy về với đội của Nhiếp ảnh nghệ thuật, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật. Đừng chỉ chụp lại những gì bạn thấy, hãy đến đây để chúng ta cùng nhau học cách kể những câu chuyện mà thế giới ngoài kia vô tình bỏ lỡ. Nhà S không chỉ là nơi học tập, mà là nơi bạn bắt đầu hành trình định hình bản sắc.

Trân trọng cảm ơn Thầy!