Cộng đồng và thế hệ trẻ - Trung tâm của di sản sống

Với chủ đề “Di sản Sống và Các ngành Công nghiệp Văn hóa tại Châu Á - Thái Bình Dương: Sáng tạo Cộng đồng, Trao truyền Bền vững và Đổi mới Văn hóa”, APHEN-ICH 2026 đánh dấu cột mốc năm thứ 8 mạng lưới đồng hành cùng các cơ sở giáo dục đại học thúc đẩy nghiên cứu và bảo vệ di sản phi vật thể trong khu vực. Diễn đàn tập trung thảo luận mối quan hệ giữa bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể với sáng tạo cộng đồng, trao truyền giữa các thế hệ, du lịch di sản, phát triển kinh tế địa phương và đổi mới trong môi trường số. Từ đó, hướng đến mục tiêu tạo không gian đối thoại giữa các nhà nghiên cứu, cơ sở đào tạo, cơ quan văn hóa, nghệ nhân, cộng đồng thực hành, qua đó tìm kiếm những cách tiếp cận vừa phát huy sức sáng tạo, vừa bảo đảm vai trò của chủ thể và tính bền vững của quá trình bảo vệ di sản.

Tham dự Diễn đàn, đại diện nhà trường có PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng, PGS.TS Nguyễn Việt Khôi - Phó Hiệu trưởng, GT.TS Nguyễn Thị Hiền, PGS.TS Phạm Quỳnh Phương (Trưởng Khoa Công nghiệp văn hoá và Di sản, VNU - SIS), TS. Mai Thị Hạnh, TS. Trần Hoài... Phát biểu tại lễ khai mạc, PGS.TS. Nguyễn Văn Hiệu, Hiệu trưởng VNU-SIS, nhấn mạnh di sản văn hóa phi vật thể không chỉ là báu vật của quá khứ mà là một hệ thống sống động, không ngừng biến đổi. Ông khẳng định các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm đặc biệt trong việc thúc đẩy nghiên cứu liên ngành nhằm chuyển hóa nguồn lực di sản thành các giá trị kinh tế - xã hội bền vững, đồng thời bảo đảm vai trò chủ thể và quyền lợi công bằng của cộng đồng nắm giữ di sản.

PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu phát biểu khai mạc Hội nghị

Đồng quan điểm và chia sẻ sâu sắc về triết lý bảo tồn, GS.TS. Eric B. Zerrudo - Chủ tịch kiêm Giám đốc Điều hành Uỷ ban Văn hoá và Nghệ thuật Quốc gia Philippines kiêm Tổng thư ký Mạng lưới Giáo dục Đại học Châu Á - Thái Bình Dương về Bảo vệ Di sản Văn hóa Phi vật thể (APHEN-ICH) khẳng định:

GS.TS Eric B. Zerrudo, Chủ tịch Ủy ban Văn hóa và Nghệ thuật Quốc gia Philippines, Tổng Thư ký Mạng lưới APHEN-ICH

“Bảo tồn không đồng nghĩa với việc đóng băng quá khứ, mà là trao quyền cho cộng đồng và thế hệ trẻ tiếp tục sáng tạo. Di sản chỉ thực sự sống khi hiện diện trong đời sống thường nhật, gắn liền với sinh kế bền vững và nhân phẩm của chính những người nắm giữ di sản.”

Phát biểu tại phiên khai mạc, bà Boyoung Cha - Trưởng ban Hợp tác và Mạng lưới tại ICHCAP nhấn mạnh di sản văn hóa phi vật thể sở hữu tiềm năng to lớn để kiến tạo những giá trị xã hội và kinh tế mới khi được kết nối linh hoạt với các ngành công nghiệp văn hóa. Bà cũng chia sẻ góc nhìn về bảo tồn di sản phải song hành với trao quyền sáng tạo cho cộng đồng và thế hệ trẻ. Đồng thời, các học giả cũng nhấn mạnh văn hóa chỉ thực sự sống khi nó hiện diện trong đời sống thường nhật, gắn liền với sinh kế bền vững và nhân phẩm của chính những người nắm giữ di sản.

Bà Cha Boyoung, Giám đốc Văn phòng Hợp tác và Mạng lưới, Trung tâm Mạng lưới và thông tin quốc tế về di sản văn hóa phi vật thể ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương dưới sự bảo trợ của UNESCO (ICHCAP)

Diễn đàn thanh niên: Mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong ngành văn hóa

Một trong những điểm nhấn nổi bật của chuỗi sự kiện là Diễn đàn Thanh niên về Di sản Văn hóa Phi vật thể diễn ra ngày 25/8 tại hội trường C1T (ĐHQGHN). Diễn đàn mở ra không gian trao đổi sôi nổi giữa sinh viên với các chuyên gia quốc tế thông qua hai nội dung chính:

• Hành động của giới trẻ trong ngành công nghiệp văn hóa: GS. Eric Zerrudo chia sẻ nghiên cứu thực tiễn điển hình (case study) JEFARCA, chỉ ra cách người trẻ có thể khởi nghiệp sáng tạo, ứng dụng công nghệ để đưa di sản truyền thống hòa nhập vào thị trường hiện đại mà không làm mất đi bản sắc cốt lõi.

• Định hướng nghề nghiệp cùng UNESCO và ICHCAP: Đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội - Bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hóa và Bà Boyoung đại diện ICHCAP đã cung cấp bức tranh toàn cảnh về thị trường việc làm, cơ hội thực tập và phát triển sự nghiệp trong các tổ chức quốc tế và dự án hợp tác văn hóa đa quốc gia.

Bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam

TS. Trần Hoài, Trưởng Bộ môn Di sản học, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (VNU-SIS) điều phối Diễn đàn thanh niên

Diễn đàn thu hút sinh viên, học viên chia sẻ và trao đổi

GS.TS Nguyễn Thị Hiền chủ trì Hội nghị

Bài giảng và toạ đàm đã cung cấp cho sinh viên cái nhìn toàn diện về bức tranh việc làm, mạng lưới kết nối và cơ hội phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, bảo tồn di sản ở quy mô khu vực và toàn cầu. Diễn đàn là cầu nối quan trọng nhằm khẳng định vai trò của thanh niên không chỉ là người kế thừa, mà còn là lực lượng tiên phong trong việc thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa bền vững tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Sự thành công của APHEN-ICH 2026 tại ĐHQGHN tiếp tục khẳng định vai trò cầu nối của giáo dục đại học trong việc gắn kết nghiên cứu học thuật với thực tiễn đời sống, mở đường cho những sáng kiến hợp tác đa phương vì một tương lai văn hóa phồn thịnh tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.