Từ bài toán phát triển không gian xanh Hà Nội đến hợp tác học thuật quốc tế

Theo Đề án “Quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước trên địa bàn thành phố Hà Nội” được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 5008/QĐ-UBND ngày 15/9/2026, Thủ đô đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng chỉ tiêu diện tích cây xanh đô thị lên trên 10 m²/người, đồng thời phát triển mạng lưới công viên, vườn hoa, mặt nước và hành lang sinh thái liên hoàn. Định hướng này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quy hoạch, thiết kế cảnh quan, bảo tồn hệ sinh thái và phát huy giá trị của các không gian xanh trong quá trình phát triển đô thị bền vững.

Tuy nhiên, phát triển cảnh quan xanh không đơn thuần là trồng thêm cây hay mở rộng công viên. Với một đô thị có bề dày lịch sử như Hà Nội, các công viên, vườn hoa và hệ thống cây xanh còn là những thành tố quan trọng của di sản cảnh quan, nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, phản ánh đặc trưng kiến trúc và bản sắc văn hóa của Thủ đô. Bài toán đặt ra không chỉ là gia tăng diện tích xanh, mà còn là nhận diện, bảo tồn và phát huy những giá trị sinh thái, lịch sử, văn hóa trong quá trình phát triển đô thị hiện đại.

Trong bối cảnh đó, ngày 22/10/2026, Khoa Kiến trúc, Đô thị và Khoa học bền vững, VNU-SIS đã phối hợp cùng Cơ quan Hợp tác Quốc tế Vùng Paris tại Việt Nam (PRX-Vietnam) đồng tổ chức Tọa đàm và trưng bày “Kiến tạo cảnh quan đô thị: Công viên và vườn hoa Hà Nội” tại 49 Trần Hưng Đạo, Hà Nội. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động của Mùa Văn hóa “Di sản cây xanh Hà Nội”, thuộc Chương trình hành động chung giữa UBND thành phố Hà Nội và Vùng Île-de-France (Cộng hòa Pháp) giai đoạn 2026–2030. Đây là chương trình hợp tác tập trung vào các lĩnh vực bảo tồn di sản, quy hoạch không gian công cộng, phát triển giao thông, văn hóa và bảo vệ môi trường, hướng tới nâng cao chất lượng sống và phát triển đô thị bền vững.

Thầy và trò Khoa Kiến trúc, Đô thị và Khoa học bền vững không chỉ tham gia toạ đàm mà còn giới thiệu kết quả nghiên cứu

Tham gia chương trình có TS.KTS. Lê Phước Anh - Trưởng Khoa Kiến trúc, Đô thị và Khoa học bền vững; TS. Chu Mạnh Hùng; ThS. Bùi Thị Thúy Ngọc cùng các sinh viên Kiến trúc và Thiết kế cảnh quan của Nhà trường. Về phía đối tác quốc tế có TS.KTS. Emmanuel Cerise - Giám đốc PRX-Vietnam.

Với vai trò đồng tổ chức, Khoa Kiến trúc, Đô thị và Khoa học bền vững không chỉ tham gia kết nối, trao đổi chuyên môn về bảo tồn và phát triển cảnh quan đô thị mà còn trực tiếp giới thiệu các kết quả nghiên cứu và thực hành của sinh viên trong không gian trưng bày. Qua đó, chương trình trở thành điểm gặp gỡ giữa tri thức học thuật, thực tiễn nghề nghiệp và kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực kiến trúc cảnh quan.

Từ khảo sát hệ sinh thái thực địa đến tư duy thiết kế cảnh quan bền vững

Điểm nhấn trong không gian trưng bày là các sản phẩm pano của sinh viên thực hiện trong Workshop “Khảo sát và nhận diện hệ sinh thái thực địa”, thuộc học phần Kiến trúc và Đô thị. Các sản phẩm thể hiện quá trình chuyển hóa kiến thức lý thuyết thành thực hành chuyên môn, từ khảo sát hiện trạng, nhận diện cấu trúc hệ sinh thái, phân tầng và định danh các loài thực vật đến phân tích, trình bày kết quả bằng các sơ đồ phối cảnh, mặt bằng và mặt cắt chi tiết.

Thông qua workshop, sinh viên không chỉ nâng cao năng lực khảo sát, biểu đạt đồ họa cảnh quan mà còn rèn luyện tư duy thiết kế sinh thái, khả năng đánh giá tiềm năng tự nhiên và vận dụng vào các đồ án kiến trúc, quy hoạch đô thị. Quá trình thực hiện pano cũng góp phần phát triển kỹ năng làm việc nhóm, tổ chức thông tin và trình bày bản vẽ theo yêu cầu chuyên môn.

Ths. Bùi Thị Thuý Ngọc trình bày tại toạ đàm

Đánh giá về kết quả học phần, giảng viên Bùi Thị Thúy Ngọc - giảng viên tham gia giảng dạy, nhấn mạnh giá trị của việc kết hợp kiến thức sinh thái học với hoạt động khảo sát và thực hành thiết kế:

“Điều quan trọng nhất sau học phần không chỉ là những sản phẩm pano được hoàn thiện, mà là sự trưởng thành trong tư duy của sinh viên. Các em đã từng bước biết cách quan sát, phân tích và nhận diện giá trị của hệ sinh thái, từ đó hiểu rằng thiết kế cảnh quan cần bắt đầu từ việc tôn trọng các điều kiện tự nhiên sẵn có. Đây là nền tảng để sinh viên phát triển những giải pháp kiến trúc và quy hoạch có trách nhiệm với môi trường, hướng tới phát triển bền vững.”

Việc VNU-SIS phối hợp với PRX-Vietnam đồng tổ chức tọa đàm và trưng bày là một hoạt động có ý nghĩa trong quá trình tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo đại học với các chương trình hợp tác quốc tế về kiến trúc, quy hoạch và bảo tồn di sản đô thị. Trong khuôn khổ chương trình, TS.KTS. Emmanuel Cerise - Giám đốc PRX-Vietnam đã trao chứng nhận cho các sinh viên Kiến trúc và Thiết kế cảnh quan. Hoạt động ghi nhận sự tham gia của sinh viên, đồng thời góp phần khích lệ tinh thần học tập, nghiên cứu và chủ động tiếp cận những vấn đề thực tiễn trong môi trường trao đổi chuyên môn có yếu tố quốc tế.

TS.KTS. Emmanuel Cerise - Giám đốc PRX-Vietnamtrao chứng nhận cho các sinh viên

Đặc biệt, không gian văn hóa 49 Trần Hưng Đạo, nơi diễn ra tọa đàm và trưng bày, cũng là một dấu ấn trong hợp tác bảo tồn di sản kiến trúc giữa Hà Nội và Vùng Île-de-France. Công trình biệt thự cổ đã được trùng tu với sự phối hợp của các đối tác Pháp và đưa vào khai thác phục vụ các hoạt động văn hóa của Thủ đô. Việc tổ chức các hoạt động trao đổi về di sản cây xanh tại đây tạo nên sự kết nối giữa giá trị kiến trúc lịch sử, cảnh quan và những định hướng phát triển đô thị đương đại.

Đối với sinh viên, việc giới thiệu kết quả học tập tại một không gian văn hóa gắn với hợp tác quốc tế mang đến trải nghiệm học thuật vượt ra ngoài phạm vi giảng đường. Các sản phẩm pano không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ kết quả của học phần mà còn là cơ sở để trao đổi về phương pháp khảo sát, nhận diện và ứng dụng những giá trị sinh thái vào thực hành thiết kế.

Sự kết nối giữa VNU-SIS và PRX-Vietnam cũng góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận những kinh nghiệm quốc tế về kiến trúc cảnh quan, quy hoạch không gian công cộng và bảo tồn di sản xanh, đồng thời đặt ra yêu cầu vận dụng những kinh nghiệm ấy phù hợp với điều kiện tự nhiên, lịch sử và văn hóa của Hà Nội.

Từ giảng đường đến đô thị: Lan tỏa giá trị đào tạo liên ngành và phát triển bền vững

Trong bối cảnh các đô thị ngày càng phải đối mặt với những thách thức về biến đổi khí hậu, suy giảm không gian xanh và áp lực phát triển hạ tầng, đào tạo kiến trúc và thiết kế cảnh quan đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa kiến thức khoa học, năng lực sáng tạo và trách nhiệm đối với môi trường sống. Thông qua tọa đàm, sinh viên VNU-SIS được tiếp cận một chu trình học tập gắn với thực tiễn, từ quan sát, khảo sát, nhận diện cấu trúc hệ sinh thái đến phân tích, biểu đạt và hình thành tư duy thiết kế. Quá trình này không chỉ giúp củng cố kiến thức chuyên môn mà còn phát triển năng lực nghiên cứu độc lập, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề theo hướng liên ngành. Từ những khảo sát hệ sinh thái thực địa đến các sản phẩm pano được giới thiệu tại một chương trình hợp tác quốc tế, hoạt động đã tạo thêm cầu nối giữa tri thức trong giảng đường và những vấn đề phát triển cảnh quan đô thị Hà Nội. Đây cũng là hướng tiếp cận mà VNU-SIS hướng tới trong đào tạo kiến trúc và thiết kế cảnh quan: học để thấu hiểu các giá trị tự nhiên, nghiên cứu để nhận diện tiềm năng không gian và sáng tạo trên nền tảng tôn trọng hệ sinh thái, bản sắc văn hóa và nhu cầu của cộng đồng. Qua đó, góp phần đào tạo những thế hệ kiến trúc sư, nhà thiết kế có tư duy liên ngành, năng lực hội nhập quốc tế và trách nhiệm đối với tương lai phát triển bền vững của đô thị.

Các giảng viên Khoa Kiến trúc, Đô thị và Khoa học bền vững nhận chứng nhận của đại diện PRX-Vietnam